Economie examen VWO oefentoets

Wanneer is er sprake van Pareto-efficiëntie?

Noem een voorbeeld van een markt van heterogeen oligopolie en een markt van monopolistische concurrentie. Leg hierbij uit bij welke marktvorm de toetredingsdrempel het laagst is en leg ook uit bij welke marktvorm de grootste marktmacht aanwezig per bedrijf.

De volgende vraag- en aanbodfuncties is gegeven op een markt:
Qv=-6p+18
Qa=4p-20
De overheid besluit een accijns (prijsverhoging) door te voeren, omdat het product negatieve externe effecten met zich meebrengt. Ze verhogen de evenwichtsprijs met 1 euro. Bereken welk percentage van dit accijns wordt doorgeschoven naar de consument volgens marktwerking.

Bereken de bruto participatiegraad en de netto participatiegraad in land A. Gebruik daarbij de volgende gegevens:
Werkzame beroepsbevolking: 26 miljoen mensen
Beroepsbevolking: 30 miljoen mensen
Beroepsgeschikte bevolking: 38 miljoen mensen
Rond indien nodig af op één decimaal.

Noem twee spaarmotieven en twee leenmotieven.

Welke van de onderstaande kenmerken horen bij een annuïteitenhypotheek?
1 De aflossing is lineair over de tijd.
2 De rente is lineair over de tijd.
3 Er is sprake van een progressieve aflossing over de tijd.
4 Er is sprake van een progressieve rente over de tijd.
5 Er is sprake van een degressieve aflossing over de tijd.
6 Er is sprake van een degressieve rente over de tijd.
7 Alles wordt aan het einde van de looptijd in één keer afgelost.

De overheid van een land lost 8 miljard euro af in een jaar. Het begrotingstekort bedraagt datzelfde jaar 15 miljard euro. Bereken het financieringssaldo en geef aan wat die berekende waarde inhoudt.

Het bruto binnenlandse inkomen (BBI) van land A was in 2018, 250 miljard euro. In 2019 is het BBI met 10% gestegen. De premiedruk was in 2018, 10%. Ervan uitgaande dat de premiedruk in 2019 gelijk blijft aan die van 2018, bereken de toe- of afname van de te betalen totale sociale premies.

Een pensioenfonds heeft nu 600 miljoen euro en mag een rekenrente van 2% hanteren. Over 25 jaar is de waarde van de verplichtingen van het pensioenfonds 900 miljoen euro. Bereken de dekkingsgraad van het pensioenfonds.

Supermarkt A en supermarkt B hebben twee keuzes om te maken: prijs verlagen of prijs gelijk laten blijven. De huidige omzet van supermarkt A is 110.000 euro. De huidige omzet van supermarkt B is 65.000 euro.
Ga ervan uit dat dit 'spel' een nul-som-spel is.
Als de ene supermarkt zijn prijzen verlaagd en de ander doet dat niet, dan 'steelt' de prijsverlagende supermarkt netto 20% van de klanten van de andere supermarkt.
Als beide supermarkten hun prijzen verlagen, stijgt de omzet van supermarkt B met 5.000 euro.
Voer onderstaande opdrachten uit:
1. Geef de pay-off matrix van dit spel.
2. Geef aan of en zo, ja wat de dominante strategie is van beide supermarkten. Leg uit.
3. Leg uit of er een evenwicht is en zo ja, waar het evenwicht zich bevindt.

Leg uit wat een tarifaire protectionistische maatregel is en wat een non-tarifaire protectionistische maatregel is. Geef van beide soorten minimaal twee voorbeelden.

Leg uit of een risico-avers persoon zich graag verzekert.

Leg uit hoe een eigen risico bij een verzekering het fenomeen 'moral hazard' kan voorkomen.

Leg uit wat de bonus-malusregeling inhoudt en onderbouw of dit de asymmetrische informatie tegengaat.

Stel dat de couponrente van een obligatie met een nominale waarde van 1.000 euro, 5% is en je deze obligatie op de beurs kunt kopen in 2017 tegen een koers van 150. Een jaar later is de koers 148 en is de couponrente uitgekeerd. Bereken in deze situatie het effectief rendement.

Leg onderstaande begrippen uit:
1. Besloten vennootschap (bv)
2. Eenmanszaak
3. Vennootschap onder firma (vof)

Henk (53 jaar) woont op zichzelf in een rijtjeshuis. Hij heeft een tuin met een hek eromheen die nodig aan vervanger toe is. Hij laat de timmerman, Joost, komen. Aan Joost de taak om het hek op te knappen, maar er is sprake van belangenverstrengeling (principaal-agentprobleem). Leg uit wie de principaal is en wie de agent. Leg de belangenverstrengeling uit en geef ook een mogelijke oplossing voor dit probleem in deze situatie en onderbouw deze.

Geef van de onderstaande productiefactoren aan in welke vorm de beloning zich laat zien:
Hint: bij kapitaal zijn er twee soorten beloningen!
1. Natuur
2. Ondernemerschap
3. Kapitaal
4. Arbeid

In een volledig communistisch land (waar alle inkomens gelijk zijn) is het primaire inkomen per werkende 30.000 euro. De afschrijvingen bedroegen in het jaar 2019 14 miljard euro. Alle 10 miljoen inwoners moeten 1.500 euro aan loon- en inkomstenbelasting betalen. Het land doet niet aan sociale uitkeringen en inkomensafhankelijke subsidies en dus ook niet aan sociale premies. Bereken het bbp van dit land in 2019 met behulp van de subjectieve methode en bereken het secundair inkomen per inwoner in 2019.

Leg uit wat het verschil is tussen welvaart in enge zin en welvaart in ruime zin.

De eerste macro-economische identiteit luidt als volgt:
Y=C+B+S
De tweede macro-economische identiteit luidt als volgt:
Y=C+I+O+E-M
Laat zien hoe de derde macro-economische identiteit ( (B-O)+(S-I)=(E-M) ) tot stand komt, gebruik makend van de eerste twee macro-economische identiteiten, en geef aan wat (B-O), (S-I) en (E-M) betekenen.

Gegeven in een land is: Y=100 miljard, (E-M)=4 miljard, O=20 miljard en (B-O)= -4 miljard.
Bereken in deze situatie het particulier spaarsaldo en bereken de waarde van de belastinginkomsten.

Geef aan of bij de volgende valuta-uitdrukking de directe of indirecte notering wordt gebruikt, gekeken vanuit Europa:
1 Amerikaanse Dollar = 0,84 Europese Euro
Ook de volgende wisselkoers is bekend:
1 Europese Euro = 7,44 Deense Kroon
Druk de Deense Kroon uit in Amerikaanse Dollar.

In Nederland is er sprake van een tekort van het nationaal spaarsaldo. Leg uit of er sprake is van appreciatie of depreciatie, gezien vanuit Nederland, ten opzichte van het buitenland (buiten Europa).

Leg uit of een progressief belastingtarief een nivellerend of denivellerend effect heeft.

Stefan heeft een eigenwoningforfait van € 1.000 en geen aftrekposten. Zijn bruto-inkomen in 2020
was € 50.000. Hij heeft geen spaargeld en wordt dus niet belast in box 3. Ga ervan uit dat de volgende belastingtarieven in box 1 gelden:

Schijf Belastbaar inkomen Percentage
1 t/m € 20.000 30%
2 Vanaf € 20.001 t/m € 35.000 40%
3 Vanaf € 35.001 t/m € 55.000 40%
4 Vanaf € 55.001 50%

Bereken de belasting die Stefan over het jaar 2020 moet betalen.

Leg uit wat een hogere Gini-coëfficiënt betekent voor de inkomensongelijkheid in een bepaald land.

In een land zijn de volgende gegevens bekend: netto binnenlands inkomen in 2020 is 40 miljard euro waarvan 30 miljard euro is verkregen door het inzetten van de productiefactor arbeid. Bereken van dit land in 2020 de overige inkomensquote.

Is er in tijde van laagconjunctuur sprake van overbesteding of onderbesteding? Leg uit wat een oplossing kan zijn van de Centrale Bank om de trendgolf te stabiliseren.

1. Welk begrip hoort bij het niet meteen kunnen aanpassen van de prijzen, op het moment dat de vraag stijgt?

2. Welk begrip hoort bij het niet meteen kunnen aanpassen van de lonen, op het moment dat de markt verandert?

Leg aan de hand van de verkeersvergelijking van Fisher uit wat er gebeurt met het prijspeil (en dus de inflatie) als de maatschappelijke geldhoeveelheid stijgt, en alle andere factoren gelijk blijven.

In een land is er sprake van een sterke laagconjunctuur. De overheid wil dit tegengaan door het verlagen van de belastingen. Leg uit of de overheid een pro-cyclisch, of anti-cyclisch conjunctuurbeleid voert en leg uit of er sprake is van een inverdieneffect of een uitverdieneffect, wanneer de belasting verlaagt wordt.

Hoe wordt de rente van de Centrale Bank voor de nationale banken genoemd?

Wat is er aan de hand als de zero-lower-bound wordt bereikt?

Wat houdt het Europees depositogarantiestelsel in?

Wat is er aan de hand bij een zeepbeleconomie?