Maak een oefenexamen van de volgende tekst: Week 1:
- belang van clintperspectief en invloed van vooroordelen/beeldvorming hulpverleners
Clintperspectief:
- Niet alleen kijken naar de diagnose, maar ook naar de ervaring, wensen en behoeften.
- Zorgverlener die luistert betere samenwerking en meer vertrouwen.
Selffulfilling prophecy:
- (Onbewuste) Verwachtingen van de zorgverlener benvloeden het gedrag van de clint.
- Voorbeeld: als je denkt dat iemand lastig zal zijn, behandel je hem misschien ongeduldig, waardoor die persoon zich inderdaad lastiger gaat gedragen.
Week 2:
- Kenmerken triadisch werken
Triadisch werken:
- Wat is het?
Triadisch werken betekent dat patint, naaste(n) en hulpverlener(s) samenwerken om het herstel van de patint te ondersteunen. De drie partijen delen informatie, stemmen af en evalueren samen het herstelproces.
- Waarom belangrijk?
Een mens herstelt binnen zijn sociale omgeving.
Hulpverleners zijn passanten; naasten blijven voor, tijdens en na de problemen aanwezig.
Clint ervaart vaak meer steun en veiligheid als hun netwerk erkend wordt.
Draagt bij aan herstel gericht werken
Terugval is hierdoor verminderd, verbeterd behandelresultaten en verhoogt therapietrouw.
- Samenwerken in 7 stappen
Kennismaken
Onderzoeken en belemmeringen
Delen van informatie
Ondersteunen
Informeren bij belangrijke veranderingen
Opstellen begeleidingsplan met naaste
Vastleggen van afspraken
- Kenmerken goede triade
Start met triadisch werken vanaf het eerste contact. Houd de dialoog open in goede en mindere tijden.
Zorgprocessen en zorgstappen worden samen doorlopen
De wijze van bejegening van elkaar is in hoge mate bepalend voor het onderliggende vertrouwen. O.A respect en wederzijds belang.
Deelnemers aan triade-gesprekken zijn gelijkwaardig aan elkaar. Zij hebben gelijke inbreng, bevragen elkaar, luisteren naar elkaar en maken samen afspraken.
Maak tijd om het delen van emoties met elkaar.
Neem de tijd.
- Topoi model
TOPOI model:
- Taal, betekenis van verbale en non-verbale taal
- Ordening, zienswijze en logica
- Personen, identiteit en betrekking
- Organisatie, regelingen en machtsrelaties
- Inzet, motieven of beweegredenen
Doel: Verbetering van communicatie vaardigheden
- Aandachtspunten contact naasten
Aandachtpunten contact naasten:
- Bewaak eigen grenzen en denk aan zelfzorg ze hoeven niet alles alleen te dragen (rol zorgvrager)
- Stimuleer praktische steun (bv. helpen herinneren aan medicatie, samen boodschappen doen), maar neem niet alles over (rol mantelzorger en zorgvrager)
- Blijf in contact met hulpverlening: geef signalen door en blijf samen optrekken (rol informatiebron en co-begeleider)
- Adviseer hoe om te gaan met gedrag dat voorkomt uit psychische stoornis. B.v. dat wanen of psychotische uitspraken niet te corrigeren zijn en het advies is: ga niet in discussie, maar erken het gevoel erachter (rol co-begeleider).
Week 3:
- Herstel en herstel ondersteunende zorg
Herstel ondersteunende zorg:
- Definitie: Zorg die niet alleen focust op klachten of stoornissen, maar het persoonlijk herstelproces ondersteunt.
- Herstel: Herstel is geen genezing, maar een persoonlijk proces waarmee mensen de regie (terug)krijgen over hun leven, ondanks beperkingen door psychische klachten
- Kernprincipes:
Herstel van gezondheid
Herstel van dagelijks functioneren
Herstel van maatschappelijke rollen
Herstel van persoonlijke identiteit
- Wat is herstel ondersteunende zorg:
Creert ruimte voor client gestuurd herstel
Stimuleer hoop verantwoordelijkheid en empowerment
Zorgt voor partnerschap: client en hulpverlener werken samen
Waardeert ervaringskennis gelijkwaardig als professionele kennis
5bs: betrouwbaarheid, betrokkenheid, bekwaamheid, bewustheid, betekenisgeving
- Rol professional: coach/partner die ondersteunt, luistert en faciliteert, niet bepaalt.
- Ervaringsdeskundigen
Rol van de ervaringsdeskundige:
- Wie: Iemand die zelf bewuste ervaring heeft met psychische kwetsbaarheid n herstel, die deze ervaring bewust inzet.
- Wat ze doen:
Herkenning en hoop bieden
Versterking van eigen regie en zelfbeeld
Brugfunctie in zorgteam
Tegengeluid bij macht en stigma
Begeleiden van groepssessies of WRAP trainingen
- Voorwaarden: duidelijke rol, opleiding, samenwerking, werkt aanvullend op andere zorgprofessional
- WRAP
WRAP-model (Wellness Recovery Action Plan):
- De WRAP is een zelfhulp- en zelfmanagementtool die mensen ondersteunt
bij hun herstelproces en helpt om regie te houden over hun mentale gezondheid.
- WRAP
Persoonlijk plan, opgesteld door clint zelf
Gericht opwelzijn, preventie en terugval herkennen van signalen
Helpt bij het nemen van verantwoordelijkheid en maken van keuzes
Vaak ondersteunend door een ervaringsdeskundige bij maken/ invullen
- Kernwaarden:
Hoop
Persoonlijke verantwoordelijkheid
Eigen ontwikkeling
Opkomen voor jezelf
Steun
- WRAP: 7 onderdelen
Gereedschapskoffer voor een goed gevoel
Dagelijks onderhoudsplan
Triggers en actieplan
Vroege waarschuwingsteken en actieplan
Signalen van ontsporing
Crisisplan als er geen eigen regie meer mogelijk is
Post-crisisplan gericht op herstel en terugval
- Werkwijze: vaak in groepsverband, begeleid door ervaringsdeskundige facilitators; volledig vrijwillig en persoonlijk.
Week 4:
- IPS + link met herstel
IPS (Individuele Plaatsing en Steun)
Het helpt mensen met psychische problemen om een gewone baan te vinden en te houden. In plaats van eerst lang te oefenen of een training te doen, start IPS meteen met werk. Het doel is dat iemand door werk meer zin, structuur en herstel ervaart in zijn of haar leven.
- IPS: 8 principes
Regulier werk of opleiding is het doel
Niemand wordt uitgesloten
Integratie van toeleiding naar werk of opleiding en zorg
Voorkeur van werkzoekende staat voorop
Ondersteuning rond werk en inkomen
Snel zoeken, snel plaatsen
Baan(kans)ontwikkeling
Blijvende ondersteuning
- Arbeidsrehabilitatie
Gaat over werken of een zinvolle dag invulling vinden. Voor clinten kan dit:
Meer zelfvertrouwen geven,
Zorgen voor dag structuur,
Helpen om sociale contacten op te bouwen,
Bijdragen aan financile zelfstandigheid.
- De rol van verpleegkundigen
Verpleegkundigen spelen een belangrijke rol bij het ondersteunen richting werk of dag invulling.
Luisteren naar de wensen van de clint,
Stimuleren en moedigen aan,
Werken samen met jobcoaches, werkgevers en familie,
Helpen omgaan met stress of terugval,
Zetten zich in tegen stigma en voor meer kansen voor clinten.
- Digitale zorg in de GGZ: verschillende typen toepassingen + link met herstel
Digitale ontwikkelingen
- Nieuwe technologie helpt steeds meer bij herstelgericht werken en arbeidsrehabilitatie. Voorbeelden zijn:
Apps voor dag structuur, stemming of afspraken (zelfhulp, begeleide zelfhulp)
eHealth: online begeleiding en oefeningen,
AI: slimme systemen die helpen bij rapportages, stemming of doelen te monitoren en terugval preventie.
Videobellen: Hierdoor kan therapie of face-to-face afspraken makkelijker
Virtual reality: oefenen met sollicitatiegesprekken of werksituaties.
Ethische aandachtspunten:
Privacy wie mag wat zien
Eigenaarschap van gegevens
Menselijkheid
- Pluspunten en minpunten AI in de GGZ en link met herstel + link met herstel
- Pluspunten van digitale zorg en AI:
Meer eigen regie, toegankelijkheid, en vroeg signalering van problemen.
- Minpunten AI:
Risico op minder persoonlijk contact, privacyvraagstukken en afhankelijkheid van technologie.
- Link herstel:
Digitale zorg en AI kunnen herstel ondersteunen door mensen meer grip te geven op hun eigen proces, hen te helpen doelen te stellen en te oefenen met werk of sociale situaties, en ondersteuning toegankelijker te maken zolang menselijkheid en keuzevrijheid centraal blijven staan.
Week 5:
- Organisatie van de zorg: schakels in de GGZ zorgketen en de onderlinge samenhang
Zorgschakels in de GGZ
- Huisarts: een signalerende functie, bepaald of een gesprek of een opname nodig is. Functie VPK: ondersteunen
- Openbare GGZ: voorlichting geven en bij slechte signalen in actie komen. Functie VPK: bemoei zorg (ingang krijgen om zorg te starten)
- FACT/ambulante GGZ: begeleiding voor patinten met psychische problemen. Functie VPK: contact met patint en naasten
- Klinische opnamen/ acute GGZ: Stabiliseren bij ernstige psychische klachten en het stabiliseren van crisis. Functie VPK: Klinische begeleiding, cordineren van andere rollen.
- IHT (intensive home treatment): De crisis die ontstaat op te lossen en helpen bij herstel vanuit huis om een opname te voorkomen. Functie VPK: stabiliseren van clint in crisis en controleren.
- Basis GGZ: Vroegtijdig passende ondersteuning en behandeling te bieden aan clinten met psychische klachten. Functie VPK: Ondersteunen en cognitieve gedrag therapie.
- Zandlopermodel
Het zandlopermodel
Het zandlopermodel beschrijft hoe FACT-teams zorg opschalen of afschalen afhankelijk van de situatie van de clint.
- Herstel (gele zone onder): De focus ligt op herstel, eigen regie en rehabilitatie. Er is individueel contact en de clint staat centraal.
- Behandeling (witte middenzone): De nadruk ligt op symptoomvermindering en coping. De casemanager en behandelaars cordineren samen de zorg.
- Ontregeling (rode zone boven): Wanneer de situatie verslechtert, wordt opgeschaald naar intensieve teamzorg. De nadruk ligt op veiligheid, crisisinterventie en snel handelen.
De cordinerend behandelaar blijft in alle fasen betrokken en bewaakt de hersteldoelen, ook tijdens periodes van ontregeling.
- Forensische zorg/ TBS o.a. RNR model
Forensische zorg
- Gericht op mensen die met justitie in aanraking zijn gekomen door hun gedrag of delict. Dit gebeurt in een tbs kliniek
- Combinatie van behandeling en beveiliging.
- Doel: herhaling van delict voorkomen (resocialisatie).
Forensische zorg wordt gegeven bij een psychische stoornis, een verstandelijke beperking of een verslaving en is voor:
- Verdachten of daders als voorwaarde bij hun straf;
- Daders die in de gevangenis zitten;
- Verdachten die nog wachten op de uitspraak van de rechter (preventief gehechten);
- Terbeschikkinggestelden met bevel tot verpleging (tbs met dwangverpleging).
Verschillende soorten zorg
- Klinische zorg, waarbij de dader wordt opgenomen in bijvoorbeeld een kliniek en daar behandeling krijgt (TBS met dwangverpleging);
- Beschermd wonen met begeleiding en ondersteuning (TBS onder voorwaarden);
- Ambulante zorg, waarbij de dader op vaste momenten zorg, behandeling, begeleiding en dagbesteding krijgt (TBS onder voorwaarden).
TBS (terbeschikkingstelling):
Wordt opgelegd wanneer iemand een ernstig delict pleegt onder invloed van een psychische stoornis en er risico is op herhaling.
Stappen:
- Vermoeden van een psychiatrische stoornis er zijn aanwijzingen dat de dader psychisch ziek is.
- Psychiatrisch onderzoek deskundigen onderzoeken de geestelijke toestand.
- Psychiatrisch rapport beoordeelt of er sprake is van een stoornis, de relatie tussen stoornis en delict, en de kans op herhaling. Hieruit volgt een advies aan de rechter.
- Rechtszitting de rechter beoordeelt het rapport en luistert naar alle partijen.
- Beslissing TBS (ja of nee) TBS kan worden opgelegd als:
De stoornis het delict heeft benvloed,
Er kans is op herhaling, n
Het delict een strafbaar feit betreft waarop minimaal 4 jaar gevangenisstraf staat.
Behandeling is erop gericht psychiatrische problematiek te verminderen
en patinten de controle terug te geven over hun gedrag en leven.
Hierdoor kunnen zij een zinvol leven opbouwen zonder terug te vallen in
grensoverschrijdend of delict gedrag en wordt de samenleving veiliger.
RNR-model
Het RNR-model is een belangrijk model in de forensische zorg en staat voor:
- R Risk (Risico)
De intensiteit van de behandeling hangt af van het risico op terugval.
Hoe hoger het risico, hoe intensiever de behandeling.
- N Need (Behoefte)
Richt de behandeling op veranderbare factoren die samenhangen met crimineel gedrag (zoals agressie, verslaving of omgang met delinquente vrienden).
- R Responsivity (Responsiviteit)
Pas de behandeling aan, aan de persoon en leerstijl van de clint (bijvoorbeeld niveau, motivatie, taal).
Week 6:
- Wetgeving: kern & criteria wet Verplichte GGZ, wilsbekwaamheid
Wet verplichte GGZ (Wvggz)
Wet verplichte ggz:
- Sinds 2020
- Regelt de voorwaarden waaronder mensen met een psychische stoornis verplichte zorg kunnen krijgen, ook buiten opname (dus bv ambulant)
- Voor mensen bij wie een psychische stoornis leidt tot gedrag dat ernstig nadeel/gedrag veroorzaakt voor de patint zelf of voor andere
- Gericht op zorg zoveel mogelijk in de eigen omgeving
Voorbeelden van verplichte zorg:
- Dwangopname
- Dwangmedicatie
- Dwangvoeding (bij bv anorexia)
- Beperkingen in bewegingsvrijheid of communicatie (geen bezoek, geen telefoon etc.)
- Gedwongen meedoen aan onderzoeken
Voorwaarden voor verplichte zorg
- Eerst kijken naar alternatieven
- Het gedrag/nadeel moet echt ernstig zijn
- De verplichte zorg moet in verhouding staan
- De verplichte zorg is effectief
Twee procedures:
- Crisismaatregel (via de burgemeester, alleen bij spoed)
- Zorgmachtiging (via de rechter)
Verplichte zorg: criteria
Toepassing vereist vier voorwaarden:
- Subsidiariteit Kies de minst ingrijpende optie;
- Proportionaliteit Maatregel moet in verhouding staan tot het doel;
- Doelmatigheid Maatregel moet effectief zijn;
- Tijdelijkheid Alleen zolang strikt noodzakelijk
Rechten van patinten:
- Recht op informatie
- Recht op een patintvertrouwenspersoon
- Recht op bezwaar en beroep
- Recht op inspraak in het zorgplan
- Recht op de minst ingrijpende vorm van zorg
Wilsbekwaam vs. wilsonbekwaam: is iemand in staat om beslissingen te maken en de gevolgen hiervan in te zien
Rechten en plichten van zorgprofessionals bij dwang
Rechten:
- Mogen dwang toepassen als dat wettelijk mag en noodzakelijk is.
- Mogen veiligheid bewaken voor clint en omgeving.
Plichten:
- Altijd eerst minder ingrijpende alternatieven proberen.
- Besluiten goed vastleggen en verantwoorden.
- Clint informeren over wat er gebeurt en waarom.
- Evalueren na afloop van de dwangmaatregel.
- Respectvol en menswaardig handelen.
- Dwang en drang
Het verschil tussen drang en dwang binnen de GGZ
- Drang: De clint heeft nog een keuze, maar wordt sterk aangemoedigd om iets te doen (bijvoorbeeld medicatie nemen of behandeling volgen). Er is druk, maar geen directe dwang.
- Dwang: De clint heeft gn keuze meer. Er wordt tegen zijn wil ingegrepen (bijvoorbeeld opname of toediening van medicatie). Dit mag alleen onder strikte voorwaarden en volgens de Wet verplichte ggz (Wvggz).
- Paternalisme: iemands vrijheid beperken, omdat je vind dat het in het belang van die persoon is.
- Overreden: iemand heeft volledige keuze vrijheid maar je informeert patint. Om hem over te halen met feiten.
- Agressie en de-escalatie
Agressie
- Een handeling met het doel schade toe te brengen aan een persoon of object, anders dan uit zelfverdediging.
- Heeft invloed op veiligheid, behandelrelaties en professioneel handelen.
- Reactieve agressie = impulsief, emotioneel. Vaak onvoorspelbaar
- Instrumentele agressie = doelgericht, bewust ingezet. Wordt vaak gebruikt om iets te bereiken.
- Agressie is een reactie op hoe iemand zich voelt.
- Triggers:
Je weet niet waar je aan toe bent, wordt niet geluisterd, afspraak wordt veranderd, slecht nieuws, tegenslagen incasseren, regels worden niet consequent toegepast.
- Agressie kan een uiting zijn van angst, pijn, machteloosheid, frustratie, stress, boosheid
- Agressie is een signaal/symptoom van een probleem
De-escalerende interventies
Manieren om spanningen te verminderen voordat het tot dwang komt:
- Rustig blijven en kalm praten.
- Afstand houden, zodat de clint zich niet bedreigd voelt.
- Actief luisteren naar wat de clint zegt.
- Empathie tonen
- Grenzen stellen op een duidelijke, rustige manier.
ABC-model:
- Antecedent: wat is de aanleiding
- Behavior: wat is het gedrag
- Consequentie: wat is het gevolg van het gedrag
Week 7:
- Ethiek, morele principes en ethisch dilemma
Wat is ethiek en welke principes horen erbij in de psychiatrie
- Ethiek gaat over goed en slecht handelen, en nadenken over wat juist is om te doen. Oftewel: systematische reflectie op wat het juiste is om te doen.
- Morele principes:
Autonomie: respect voor de eigen keuzes van de clint (wilsbekwaamheid)
Weldoen (beneficence): zorgen voor het welzijn van de clint.
Niet-schaden (non-maleficence): voorkomen dat je schade veroorzaakt.
Rechtvaardigheid: iedereen eerlijk en gelijk behandelen.
- Keuzes moeten recht doen aan iemands waardigheid, professionele verantwoordelijkheid en maatschappelijke normen.
Ethisch dilemma
- Wat is feitelijk de situatie?
- Wat is het morele dilemma?
- Welke principes botsen?
- Welke handelingsopties zijn er?
- Wat zouden wij doen, en waarom?
- Wat zou de clint zelf willen? En wat het team?
- Wat roept dit bij jou op als zorgverlener?
- Stigmatisering: uitingen en gevolgen
Wat is stigmatisering en wat zijn de gevolgen
- Stigmatisering betekent dat mensen met psychische problemen worden gezien als anders of minderwaardig, vaak door vooroordelen.
- Dit kan zich uiten in:
Negatieve opmerkingen of grapjes.
Geen eerlijke kansen op werk of relaties.
Clinten die zichzelf minderwaardig gaan voelen (zelfstigma).
- Gevolgen voor clinten:
Minder zelfvertrouwen.
Schaamte, isolatie, zich terugtrekken.
Moeilijker hulp durven zoeken.
Herstel wordt lastiger, want hoop en kansen nemen af.
. De oefenexamen moet geschreven zijn in de Nederlandse taal. Onderin staan de antwoorden. Het aantal vragen dat het oefenexamen moet bevatten is onbeperkt.
Stel een studievraag en wij proberen hem zo goed mogelijk te beantwoorden.
Stel een vraagStel een studievraag en wij proberen hem zo goed mogelijk te beantwoorden.
Stel een vraag